అలరించే చెన్నపట్న కొయ్య బొమ్మలు

భారతీయ సంస్కృతి లో కొయ్య బొమ్మలకు ఓ ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. దేశం లో కొన్ని ప్రాంతాలలో ఈ కొయ్య బొమ్మలు తయారు చేస్తూ ఉన్నారు. కొయ్య బొమ్మల తయారీ ఓ సంప్రదాయ కళ. తరతరాల గా ఈ కళ వారసత్వం గా చేతులు మారుతూ కొత్త సాంకేతికత ను అందిపుచ్చుకుంటూ అలరిస్తూ ఉంది. ఇలా కొయ్య బొమ్మలు తయారు చేయడం లో చెన్నపట్నం ఓ గుర్తింపు పొందింది. 

చెన్నపట్న బొమ్మలు తయారీ ఓ సంప్రదాయ బద్ధ పురాతన కళ



చన్నపట్న బొమ్మలు (Channapatna toys) అనేవి చెక్కతో తయారు చేసే  బొమ్మల్లో ఒక ప్రత్యేక రకం.   కర్ణాటక రాష్ట్రంలో బెంగళూరు గ్రామీణ జిల్లాలోని చన్నపట్న అనే పట్టణంలో వీటిని  తయారుచేస్తారు. అందుకే వీటిని చెన్నపట్న బొమ్మలు అని పిలుస్తూ ఉంటారు. 


 ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ ద్వారా ఈ సంప్రదాయ కళ భౌగోళిక గుర్తింపు పొందింది. ఈ కళ అంతరించి పోకుండా   కర్ణాటక ప్రభుత్వం అనేక చర్యలు తీసుకుంటూ ప్రోత్సహిస్తుంది.
  చెన్నపట్న  బొమ్మల ప్రాచుర్యం కారణంగా చన్నపట్నానికి కర్ణాటక  గొంబెగళ ఊరు  (బొమ్మల-ఊరు) గా పేరుపొందింది.

   సంప్రదాయికంగా, చెన్నపట్న  బొమ్మలను రైటియా టింక్టోరియా చెట్టు నుంచి లభించే చెక్కను లక్క ఉపయోగించి  తయారు చేస్తారు.  వ్యావహారికంగా ఆ చెక్కను ఆలె మర   (దంతపు చెక్క) గా పిలుస్తారు.
   
ఈ బొమ్మల తయారీ టిప్పు సుల్తాన్ హయాంలో ప్రారంభం అయినట్టు గా చరిత్ర చెప్తూ ఉంది. టిప్పు చెన్నపట్న బొమ్మలు తయారీ పనిలో నిపుణుల్ని పర్షియా నుంచి ఆహ్వానించి స్థానిక నిపుణులకు కొయ్య బొమ్మల తయారీలో శిక్షణ ఇప్పించారు.  


స్కూల్ బవాస్ మియాన్ ని  చన్నపట్న  బొమ్మల  పితామహునిగా భావిస్తారు. ఆయన చన్నపట్న బొమ్మల కోసం జీవితాన్ని ధారపోసిన వ్యక్తి. బొమ్మల తయారీకి జపనీస్ టెక్నాలజీని అందిపుచ్చుకుని  తద్వారా స్థానిక నిపుణుల కళను అభివృద్ధి చేసేలా కృషిచేశారు.

 2 శతాబ్దాల పాటు, దంతపు చెక్క ఈ చెన్నపట్న బొమ్మల తయారీకి ప్రధానమైన చెక్కగా ఉపయోగించారు. గంధపు చెక్క, రోజ్ వుడ్  లు కూడా ఈ బొమ్మల తయారీకి వాడుతూ ఉన్నారు.
కాలక్రమేణా ఈ బొమ్మలను తయారుచేయడానికి అనేక రకాల పదార్ధాలు కూడా వాడుతూ ఉన్నారు.  సంప్రదాయికమైన దంతపు చెక్కతో పాటు రబ్బర్, సైకమోర్, సెడర్, పైన్, టేకు వంటి ఇతర ఇతర రకాల కలప కూడా ప్రస్తుతం వాడుతున్నారు. 

కలప ఒక బొమ్మ గా తయారు చేసేటప్పుడు అనేక దశలు ఉంటాయి. కలప సేకరించడం, చెక్కను నచ్చిన ఆకారాల్లోకి కొయ్యడం, బొమ్మలు చెక్కడం, రంగులు వేయడం, చివరికి తయారైన బొమ్మను మెరుగుచేయడం తో ఒక బొమ్మ తయారీ పూర్తి అవుతుంది. 

బొమ్మలకు వేసే రంగులు విషయం లో చాలా జాగ్రత్త లు తీసుకుంటారు . పిల్లలు ఈ బొమ్మలతో ఆడుకుంటూ ఉంటారు కనుక ఎటువంటి రసాయనాలు కలపని సహజ సిద్దమైన రంగులను ఈ బొమ్మలకు వాడతారు. 
 
   ప్రత్యక్షం గా , పరోక్షం గా   ఈ బొమ్మల తయారీ ని జీవనోపాధి గా చేసుకుని అనేక మంది జీవిస్తున్నారు. 2006 అక్టోబరు నాటికల్లా, 254 కుటీర పరిశ్రమలు, 50 చిన్న ఫ్యాక్టరీలు,6000 మందికి పైగా పనివారు, ఈ బొమ్మల తయారీలో ఉన్నారు.  



కర్ణాటక  హస్తకళల అభివృద్ధి  సంస్థ (కె.హెచ్.డి.సి.) ఈ బొమ్మల  మార్కెటింగ్  లో సహకారం అందిస్తోంది. అత్యంత ప్రాచీనమూ,  ప్రాచుర్యం కలదీ అయిన  భారత్ ఆర్ట్ అండ్ క్రాఫ్ట్, కొత్తరకం  బొమ్మల  తయారీలో  సహకారం  అందిస్తోంది.

- తటవర్తి భద్రిరాజు

Post a Comment

Previous Post Next Post